Rwa kulszowa, znana także jako ischialgia, to zespół dolegliwości bólowych, który dotyka nerwu kulszowego – najdłuższego nerwu w ludzkim ciele. Nerw ten rozpoczyna się w dolnej części kręgosłupa i biegnie przez pośladki, uda, aż do stóp. Rwa kulszowa nie jest chorobą samą w sobie, lecz objawem ucisku, podrażnienia lub uszkodzenia nerwu kulszowego lub jego korzeni. Ból towarzyszący rwie kulszowej może być bardzo silny i promieniować od dolnej części pleców aż po nogę, co znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie.
Do najczęstszych objawów rwy kulszowej należy silny, kłujący lub piekący ból promieniujący przez pośladek do uda, łydki, a czasem aż do stopy. Często towarzyszy mu drętwienie, mrowienie, uczucie osłabienia mięśni kończyny dolnej lub problemy z poruszaniem się. Ból zazwyczaj nasila się podczas siedzenia, kaszlu, kichania lub schylania się, a ulgę może przynieść przyjęcie pozycji leżącej z nogami lekko uniesionymi.
Przyczyny rwy kulszowej są różnorodne, ale najczęściej wynikają z problemów w obrębie kręgosłupa lędźwiowego. Najczęstszym powodem jest przepuklina dysku (dyskopatia), w której dochodzi do ucisku korzenia nerwowego przez przemieszczony fragment krążka międzykręgowego. Inne przyczyny to zwyrodnienia kręgosłupa, zwężenie kanału kręgowego (stenoza), urazy, zespół mięśnia gruszkowatego, nowotwory lub stany zapalne. Czynnikami ryzyka są m.in. siedzący tryb życia, brak aktywności fizycznej, nadwaga, nieprawidłowe podnoszenie ciężarów i przeciążenia kręgosłupa.
Leczenie rwy kulszowej zależy od jej przyczyny i nasilenia objawów. W większości przypadków stosuje się leczenie zachowawcze, które obejmuje odpoczynek, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, a także fizjoterapię. W pierwszych dniach zaleca się ograniczenie aktywności, ale nie całkowite unieruchomienie, ponieważ umiarkowany ruch sprzyja regeneracji. Skuteczne mogą być również zimne lub ciepłe okłady oraz ćwiczenia rozciągające i wzmacniające mięśnie pleców i brzucha. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić zastrzyki sterydowe lub blokady przeciwbólowe. Jeśli objawy nie ustępują po kilku tygodniach leczenia zachowawczego, albo dochodzi do poważnych deficytów neurologicznych (np. utrata kontroli nad pęcherzem czy porażenie mięśni nogi), może być konieczna interwencja chirurgiczna.
Rwa kulszowa to dolegliwość, która potrafi znacznie obniżyć komfort życia, jednak dzięki odpowiedniemu rozpoznaniu, leczeniu i profilaktyce – w tym utrzymywaniu prawidłowej postawy, aktywności fizycznej oraz dbaniu o zdrowie kręgosłupa – można skutecznie złagodzić objawy i zmniejszyć ryzyko nawrotu.
